RUIMTELIJKE ORDENING

De nieuwe ontwikkelaar

De economische crisis, de veranderende woningmarkt en de ruimtelijke opgave waarvoor Nederland de komende jaren staat, dwingen tot een heroverweging van de positie, de attitude en de werkwijze van de gebiedsontwikkelaar. De ontwikkelaar – altijd actief in samenwerking met anderen – schuift op naar de voorkant van het gebiedsontwikkelingsproces, waarin inhoud en proces onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wat zijn daarvan de consequenties? In dit dossier (nr 37) de visie van Bouwfonds op de nieuwe ontwikkelaar; de verbindende factor in een complex proces. In beeld komen de projecten Buenos Aires (Utrecht), ParkHagen (Sint-Michielsgestel), Broekhorn (Heerhugowaard), Centrumplan (Helvoirt) en Wateringse Veld (Den Haag). Aan het woord komen Gerrit Breeman (directeur woningcorporatie Volkshuisvesting Arnhem), Roland van Kralingen (marketinggoeroe), Gerard Jan Hellinga (stedenbouwkundige en architect, HzA Stedebouw en Landschap/IS Maatwerk), Harrie Bosch (wethouder ruimtelijke ordening, Utrecht). (NAW dossier, 20 september 2010)

RO Magazine over rekenen en tekenen

In RO magazine (nr 9) aandacht voor de te maken efficiencyslag als rekenaars en tekenaars in de planvorming meer gaan samenwerken. Yttje Feeds, rijksadviseur voor het Landschap, spreekt haar wens uit om tuinbouwgebieden toegankelijk en aantrekkelijk te maken. Verder artikelen over 'communityplanning' in Wormer, het bundelen van ruimtelijke taken in de drie noordelijke provincies, structuurvisies (nog niet in de geest van de nieuwe Wro), vastgoedbeleid gemeenten (centralisering bespaart, geeft de ruimtelijke ordening een impuls), de ondergrond (modelleren en visualiseren, RO standaard op Europese leest, ondergrondinformatie bij gebiedsontwikkeling in de Kop van Feijenoord) en zwakke schakels (lessen voor het Deltaprogramma en Deltafonds, veiligheid gekoppeld aan ruimtelijke kwaliteit). (RO Magazine, 20 september 2010)

Wensdenken en ideologie zijn de drijvende krachten achter 'revolutie' in vastgoedsector

Opinie (Friso de Zeeuw). 'Alles wordt anders in de vastgoed- en gebiedsontwikkeling.' 'De huidige verdienmodellen zijn failliet.' Dit soort uitspraken zijn sinds twee jaar regelmatig te horen. De crisis raakt de wereld van gebiedsontwikkeling, vastgoed en bouw stevig. Voor verschillende spelers in het veld en omstanders is dit aanleiding om grote veranderingen aan te kondigen. Ik geef een paar voorbeelden. (Ruimtevolk, 21 september 2010)

RUIMTELIJK BESTUURSRECHT

MER Lokale wegen

Bij aanleg of aanpassing van (lokale) wegen is meestal een milieueffectrapport (MER) nodig. In deze factsheet wordt beschreven welke aspecten in het MER vooral aandacht vragen en hoe valkuilen zijn te vermijden. Deze factsheet is vooral bedoeld voor gemeenten en provincies die met een m.e.r. voor wegaanleg- of aanpassing te maken krijgen. (Commissie voor de Milieueffectrapportage Nieuws, 20 september 2010)

BESTUUR

Brede heroverwegingen, deel 3: Iedereen wacht op verandering

De ambtelijke werkgroepen Brede Heroverweging zijn met een pakket bezuinigingsvoorstellen gekomen die de portemonnee van de burger hard zullen raken. Hogere eigen bijdragen, minder fiscale tegemoetkomingen of minder collectieve dienstverlening vormen de hoofdlijn. In een korte serie wordt de visie van de mensen uit de praktijk getoetst. In B&G, september 2010, een interview met Albertine van Vliet-Kuiper (voormalig burgemeester van Amersfoort) over de de gevolgen voor de stad. (BNG, 16 september 2010)

Ontwikkeling digitale dienstverlening bij gemeenten staat stil

Vooruitgang in de ontwikkeling van het digitale loket waar burgers en ondernemers interactief producten en diensten afnemen lijkt stil te staan. Producten die eerder interactief afgenomen konden worden, worden nu niet meer beschikbaar gesteld. Dit blijkt uit de benchmark digitale dienstverlening 2010 van Ernst & Young. (Persbericht Ernst & Young, 17 september 2010)

Kabinet laat prijsstelling bouwleges ongemoeid

Als blijkt dat er achter de prijsverhogingen van bouwvergunningen in sommige gemeenten onduidelijke redenen schuil gaan, zal het kabinet 'een wettelijke regeling voorbereiden die verplicht tot transparantie bij de opbouw van legestarieven'. Dit antwoordt staatssecretaris Bijleveld van Binnenlandse Zaken mede namens minister Van Middelkoop voor WWI op Kamervragen van SP en VVD. (SC Online, 20 september 2010, Alleen voor abonnees)

ARCHITECTUUR EN STEDEBOUW

Hoogeveen creatief met zuinige lamp

Hoogeveen heeft de vierde prijs gewonnen in de internationale city.people.light awards 2010, een jaarlijkse wedstrijd rond het gebruik van verlichting voor het creëren van leefbare steden. (Trouw, 21 september 2010)

BOUWEN EN WONEN

Gemeenten sturen te weinig op lokale woningmarkt

Gemeenten oefenen te weinig invloed uit op hun woningmarkt. Uiteraard zijn gemeenten sterk afhankelijk van wat woningcorporaties, beleggers en projectontwikkelaars lokaal doen én van landelijke wet- en regelgeving. Toch steken gemeenten ook de hand in eigen boezem: ambities zijn veelal vaag en worden niet omgezet in concreet beleid. Regionale en lokale woonvisies - die elke vier jaar worden opgesteld - zijn vaak papieren tijgers. Te veel aandacht gaat uit naar nieuwbouw en de bestaande woningvoorraad komt er maar bekaaid van af. Dit zijn enkele conclusies van twee workshops over woonvisies die economisch adviesbureau Stec Groep deze zomer met dertig gemeenten hield. (Persbericht Stec Groep, 20 september 2010)

OECD-visie op het Nederlandse woningmarktbeleid

Meer flexibiliteit op de woningmarkt heeft een positief effect op de arbeidsmarkt. Dit stelt de OECD in een rapport over de economische situatie in Nederland. Veel aanbevelingen sluiten aan bij het rapport van de SER-commissie dat eerder dit jaar verscheen. Maar de OECD gaat verder. Een analyse van Hugo Priemus in B&G, september 2010. (BNG, 16 september 2010)

'Btw-verlaging geen stimulans voor corporaties'

De btw-verlaging van 19 naar 6 procent voor renovatie leidt niet tot extra investeringen van woningcorporaties. De maatregel zorgt er vooral voor dat werk naar voren wordt geschoven. Dat zegt vastgoedadviseur Wim Meijer van Atrivé, dat corporaties en gemeenten adviseert over hun vastgoed- en woningmarktbeleid. (Cobouw, 21 september 2010, Alleen voor abonnees)

Kabinetsplannen: goed en minder goed nieuws

Geen aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. Een liberaler ruimtelijk beleid. Maar ook: weinig geld voor binnenstedelijke bouwprogramma’s. Als het VVD-CDA-(PVV)-kabinet er komt, zijn de plannen daarvan goed én minder goed nieuws voor de vastgoedbranche, zegt Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten bij Bouwfonds Ontwikkeling. (NAW, 20 september 2010)

Prijzen koopwoningen dalen licht

Verkochte bestaande koopwoningen waren in augustus gemiddeld 0,4 procent goedkoper dan in augustus 2009. De prijzen van koopwoningen zijn sinds februari 2009 onafgebroken lager dan een jaar eerder, maar de prijsdaling is in de loop van 2010 geleidelijk kleiner geworden. Dit blijkt uit de ontwikkeling van de prijsindex bestaande koopwoningen van het CBS en het Kadaster. (CBS Webmagazine, 21 september 2010)

Gemiddelde koopsom koopwoningen € 240.000

De gemiddelde prijs die kopers in de eerste acht maanden van 2010 hebben betaald voor een bestaande koopwoning is uitgekomen op € 240.000. In vergelijking met het gehele jaar 2009 (€ 238.300) betekent dit een stijging van 0,7%. In augustus is gemiddeld € 242.259 voor een woning betaald. De gemiddelde woningprijs ligt nog altijd 6% onder het gemiddelde van 2008 toen de top van € 255.000 werd bereikt. Op provinciaal niveau schommelen de gemiddelden binnen een bandbreedte van 2,5%, in Noord Brabant op een daling van 1,5% , terwijl Drenthe een stijging van 2,6% ten opzichte van heel 2009 laat zien. (Woningmarktcijfers.nl, 21 september 2010)

Breng middeldure woningen in kaart

Opinie. De nieuwe Europese afspraken over de woningtoewijzing door corporaties leiden niet alleen tot minder kansen op betaalbare woonruimte voor de middeninkomens, ook is het de vraag of er hierdoor veel extra betaalbare woningen voor lage inkomens beschikbaar komen. Volgens Wim de Wildt (Vannimwegen) ontstaat er hierdoor bovendien een reëel verhuurrisico in de middeldure woningvoorraad. (Cobouw, 21 september 2010, Alleen voor abonnees)

Aedes-Magazine over een landelijke huurportal

In Aedes-Magazine (nr 19) komt een idee aan bod om het totale landelijke aanbod aan sociale huur- en koopwoningen op één site te plaatsen. Verder artikelen over hoe bewoners van corporatiewoningen te betrekken bij het energiezuinig maken van hun huis en over de dringende noodzaak dat gemeente en corporatie moeten samenwerken om te voldoen aan de groeiende behoefte aan zelfstandige aangepaste woningen. (Aedesnet Nieuws, 16 september 2010)

Doorbraak groot zorgpark Hilversum

Alle direct betrokkenen - grondbezitters, zorginstellingen, gemeente Hilversum en het Goois Natuur Reservaat - zijn akkoord over de ingrijpende herinrichting van Monnikenberg. Het plan behelst de bouw van een zorgcampus en minimaal zeshonderd woningen. (De Gooi- en Eemlander, 20 september 2010)

Berghem: 'Wonen in tuindorp' ook voor huurders

Behalve nieuwbouwwijk Piekenhoef aan de zuidkant krijgt ook 't Reut aan de noordwestkant van Berghem steeds meer vorm. Daar staan of komen tweekappers, patiobungalows en rijtjeswoningen. 't Reut krijgt 270 woningen. (Brabants Dagblad, 20 september 2010)

Staphorst: Tekort aan huizen voor starters en senioren

In Staphorst moeten de komende jaren flink wat huizen worden bijgebouwd. Vooral starters en senioren hebben moeite een geschikte woning te vinden. (...) De gemeente heeft een groot tekort aan zorgwoningen. Ook starters hebben moeite een geschikte (koop)woning te vinden. Aan huurwoningen dreigt echter juist een overschot te ontstaan. (De Stentor, 21 september 2010)

Woningen ten zuidwesten van Gilze

Aan de zuidwestkant van Gilze verrijzen vanaf 2014 woningen. De gemeente Gilze en Rijen werkt aan een plan om op een perceel van 7,1 hectare huizen te realiseren. Mogelijk komen op naastgelegen percelen nog meer woningen. (BN/De Stem, 20 september 2010)

Steenbergen: Overleg klaart lucht over leegstand

Toonde CDA-wethouder Cor van Geel zich onlangs not amused over de leegstand van woningen die door Wonen West-Brabant in Steenbergen-Zuid te koop zijn gezet; een snel gearrangeerd overleg tussen corporatie en gemeente heeft tot 'andere verzachtende gezichtspunten' geleid. Wonen West-Brabant verandert zijn verkoopstrategie voor huurwoningen niet. (BN/De Stem, 21 september 2010)

INFRASTRUCTUUR EN MOBILITEIT

'Spoorverdubbeling Almere onnodig'

De spoorverdubbeling tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad (Saal) kan mogelijk grotendeels achterwege blijven als treinen dichter achter elkaar gaan rijden. 'Dat inzicht doorkruist onze planning, maar de capaciteitsuitbreiding op het spoor staat recht overeind.' Projectmanager Jaap Balkenende van ProRail geeft leiding aan de uitbreiding van het spoortraject, maar weet zelf nog niet helemaal hoe het project eruit gaat zien. (Cobouw, 21 september 2010, Alleen voor abonnees)

Minister Eurlings: 5000 vrachtautoritten van de weg door nieuw kanaal en moderne sluizen Zuid-Willemsvaart

Op maandag 20 september gaf minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat het startsein voor de omlegging van de Zuid-Willemsvaart om de stad 's-Hertogenbosch, het grootste aanlegproject vaarwegen voor de komende tien jaar. Ook markeerde hij het gereedkomen van drie nieuwe sluizen bij Veghel en Laarbeek. (Ministerie V&W, 20 september 2010)

Arriën Kruyt nieuwe voorzitter ROVER

Arriën Kruyt is gekozen tot de nieuwe voorzitter van reizigersvereniging ROVER. De afgelopen vier jaar was Arriën Kruyt wethouder in Amersfoort. (Verkeersnet.nl, 20 september 2010)

Presentatie Superbus op transportbeurs Hannover

Op 22 september presenteert de TU Delft het experimentele prototype van de Superbus en een innovatief concept voor openbaar vervoer, op de Internationale Automobil-Ausstellung in Hannover. Met het gestroomlijnde elektrische voertuig wil prof. Wubbo Ockels snel, comfortabel en duurzaam openbaar vervoer dichterbij brengen. (Persbericht TU Delft, 21 september 2010)

Nieuwe RandstadRail trekt 17.000 reizigers

De RandstadRail tussen het Centraal Station van Rotterdam en Station Den Haag Centraal trekt dagelijks ruim 17.000 reizigers. Dat is ruim 3000 meer dan waar de stadsregio Rotterdam aanvankelijk op had gehoopt. (Algemeen Dagblad, 20 september 2010)

Rijden zonder spoorboek leidt tot meer vertraging

De tweede proef met spoorboekloos rijden in de spits dreigt op een fiasco uit te draaien. Treinreizigers klagen steen en been over het hoge aantal vertragingen, overvolle treinen en gemiste aansluitingen. (de Volkskrant, 20 september 2010)

STEDELIJKE GEBIEDEN

Cities and Local Govts. Are Key To Halting Climate Change

Grist encourages its readers to look toward cities - big ones, as the place where real progress in fighting climate change is to occur, rather than international treaties and federal legislation. Michael Coren writes: 'Cities have a unique power to drive immediate change involving issues such as public transportation, but they also can help influence prosaic long-term land use planning (think about all those interminable city council meetings) to realize truly sustainable cities. No futuristic visions of cities are needed. For now, the reality is more mundane: asphalt recycling and better insulation in buildings, timers for coffee makers and telecommuting, light sensors, and water conservation.' (Planetizen Nieuws, 19 september 2010)

WERKEN

'Bedrijvenpark Ecomunity Ooststellingwerf biedt kansen'

De plannen om in de gemeente Ooststellingwerf een bedrijvenpark in te richten met aandacht voor inpassing in de landelijke omgeving zijn door gedeputeerden Konst en Galema goed ontvangen. 'Dit lijkt erg op wat je wel ziet in Engeland. Kwaliteit, een goede uitstraling en aandacht voor voorzieningen voor de mensen die er werken.' (Persbericht provincie Flevoland, 20 september 2010)

Uitgeest: Grootse plannen met Kagerhoek

De Kagerhoek, landbouwgrond aan de A9 ter grootte van 40 hectare, is in beeld als locatie voor grootse plannen. Investeringsmaatschappij Chranita uit Wormer heeft zo'n 100 miljoen voor over de ontwikkeling. Gedacht wordt aan onder andere een welnesscentrum, bedrijfsruimte en een outletcentrum zoals Bataviastad. Het college van Uitgeest, waar de grond zich bevindt, steunt het plan. (Noordhollands Dagblad, 19 september 2010)

Bergen op Zoom: Leegstand in winkelhart loopt terug

"De leegstand in de detailhandel is in Bergen op Zoom in de afgelopen maanden aanzienlijk afgenomen. Dat is tegen de landelijke trend in. Blijkbaar werpt ons beleid van actief benaderen van ondernemers zijn vruchten af", zegt wethouder Ton Linssen. (BN/De Stem, 20 september 2010)

CULTUUR

Gramsbergen: Miljoen euro voor herstel oude sluis Vecht

Waterschap Velt en Vecht trekt ruim één miljoen euro uit voor het herstel van een 110 jaar oud sluisje in de Vecht nabij stuw De Haandrik. Het is het begin van het beter bevaarbaar maken van de rivier. Dat is één van de speerpunten in het programma 'Ruimte voor de Vecht'. (De Stentor, 20 september 2010)

GROENE RUIMTE

Belangrijke stap voor Waterdunen

De Provincie Zeeland en Molecaten ondertekenen woensdag 22 september het contract Waterdunen in het Provinciehuis in Middelburg. Het contract legt de voorwaarden vast waaronder de Provincie Zeeland straks de gronden aan Molecaten overdraagt. Ook staat beschreven hoe het project uitgevoerd gaat worden. Dit is gebaseerd op het inpassingsplan en inrichtingsplan van het project Waterdunen. (Persbericht provincie Zeeland, 21 september 2010)

Groene Hart: Verbod op maisteelt in veenweidegebieden

Provincie Zuid-Holland wil het telen van maïs in grote delen van het Groene Hart gaan verbieden. Reden is dat Zuid-Holland verdere bodemdaling in de veenweidegebieden wil tegengaan. Het polderpeil zal de komende jaren omhoog moeten. (Leidsch Dagblad, 20 september 2010)

Multifunctionele projecten? Beter inzicht in financiering

Multifunctionele projecten houden dorpen leefbaar. Nouville Ontwikkeling, dochteronderneming van Bouwfonds, ontwikkelde een rekenmodel om de financiële haalbaarheid van dit soort 'multi-use projecten' in te schatten. In Limburg wordt er al mee gewerkt. (NAW, 20 september 2010)

MILIEU

Nederlandse multinationals hechten aan klimaat

Nederlandse multinationals hechten steeds meer belang aan de reductie van hun CO2-uitstoot en weten klimaatverandering ook daadwerkelijk tegen te gaan, aldus PricewaterhouseCoopers. Dat blijkt uit een vandaag gepubliceerd jaarlijks onderzoek in opdracht van het Carbon Disclosure Project onder de vijfhonderd grootste internationale bedrijven. (Trouw, 20 september 2010)

Tegenstanders CO2-opslag verenigd in Stichting Co2ntramine

De tegenstanders van ondergrondse CO2-opslag in de noordelijke gasvelden hebben zich verenigd in een stichting: Co2ntramine. De stichting wil de aandacht vestigen op de bezwaren en gevaren van ondergrondse CO2-opslag. Volgens hen is de voorlichting door de overheid eenzijdig en vaak onjuist. (EnergieGids, 20 september 2010)

Borger-Odoorn in verzet tegen windmolenplan

De gemeente Borger-Odoorn verzet zich tegen de komst van zeventig windmolens tussen de dorpen in het veenkoloniale deel van de gemeente. De gemeente en de inwoners dreigen in de discussie over een plan daarvoor volledig buitenspel te worden gezet. (Dagblad van het Noorden, 21 september 2010)

WATER

IBM steunt onderzoek TU Delft naar slimmer waterbeheer

De TU Delft gaat met hulp van IBM onderzoeken of het Nederlandse watersysteem beter bestuurd kan worden, om zo de kans op overstromingen en wateroverlast te verkleinen. Het onderzoek wordt mogelijk gemaakt dankzij IBM's Fellowship Award Programma. Dit wereldwijde programma is bedoeld voor innovatief onderzoek dat voor de maatschappij én IBM van groot belang is. (Persbericht TU Delft, 20 september 2010)

Mogelijke milieurisico's bij zeespiegelstijging in haven Rotterdam

Overstroming van de buitendijkse gebieden in de regio Rijnmond brengt mogelijk milieurisico's met zich mee. Deze (milieu)risico's nemen slechts in geringe mate af als het plan Afsluitbaar Open Rijnmond wordt uitgevoerd. In het onderzoek heeft het RIVM de effecten van het plan Afsluitbaar Open Rijnmond op natuur en milieu in kaart gebracht. Dit plan beschrijft maatregelen om te voorkomen dat de waterstanden in de regio Rijnmond te veel stijgen. De risico's voor het milieu komen voort uit de aanwezigheid van woongebieden, industrie- en bedrijfsterreinen in de buitendijkse gebieden van Rotterdam en Dordrecht, evenals een aantal bedrijven die vallen onder het Besluit Risico's Zware Ongevallen (BRZO). (Persbericht RIVM, 17 september 2010)

BEVOLKING

Real Estate magazine over concentratie en krimp

Real Estate magazine (nr 70) plaatst in een themanummer concentratie en krimp tegenover elkaar. Demograaf Jan Latten ziet contrasten optreden tussen metropoolregio's en achterland, maar ook binnen de metropool zelf. Beleggers in vastgoed laten zijn van mening dat 'waardebehoud en kwaliteitsverbetering van het vastgoed cruciaal zijn voor de leefbaarheid'. Een bouwstop zal de krimp alleen maar versterken. Verder komt in dit nummer onderzoeker Gerard Marlet aan het woord, schrijft Willem Keeris (TU Delft) een 'key-member'-formule voor voor de Randstad, geeft Frans Thissen (UvA) invulling aan 'relatieve woondorpen', schrijft Bert Liefeld (ICS adviseurs) over het terugbouwen van de juiste woningtypologieën, komt Sven Maas (BRO) met een analyse van de afnemende beroepsbevolking en geeft Mathea Severeijns het krimprecept voor Parkstad Limburg. (Real Estate Magazine, 21 september 2010)